کاف نیوز؛ فائزه صدر/ این عکس در کنار یادآوری تلخ پاییزی کم بارش؛ شایعه مداخله هارپ(تغییرات عمدی آب و هوایی توسط دیگر کشورها) را با قوت بیشتری مطرح کرد. اگر چه کاهش بی ‌سابقه بارندگی در شمالغرب کشور با پدیده جهانی گرمایش زمین، خشک شدن دریاچه ارومیه، تغییرات ایجاد شده در نظم طبیعت از جمله سد سازی بی رویه‌ و انتشار آلاینده ها ارتباط تنگاتنگی دارد، اما معلوماتی که در جامعه با استقبال بیشتری روبرو شده، فرضیه توطئه و دست داشتن دیگر کشور ها در شرایط زیست محیطی ایران است. کاف نیوز در این رابطه با حسین آخانی، استاد دانشگاه تهران و پژوهشگر محیط زیست گفت و گویی داشت، که در ادامه می خوانید:

 

در زمان بارش، خارجی ترین بخش سلسله کوه ها، خشکتر از رشته های داخلی است

 

انتشار عکس و فیلمی از تفاوت بارش در کوه های مرزی ایران و ترکیه بار دیگر احتمال مداخلات عمدی در میزان بارش را مطرح می کند. این وضعیت از نظر علمی چگونه توضیح داده می شود؟ آیا می توان کم بارشی در داخل کشور را به مداخلاتی نظیر هارپ نسبت داد یا خیر؟

بسیاری از عکس هایی که از تفاوت پوشش گیاهی یا وضعیت بارش در دو سوی مرز منتشر می شود با پیش زمینه ای ذهنی گرفته می شود تا مساله ای را القا کنند. تصویر بردار تنها از یک بخش و یک صحنه از طبیعت عکس می گیرد. نمی توان با استناد به یک برش نظر قطعی داد.

عکسی که اخیرا منتشر شده و بیننده را در خصوص تفاوت بارش برف ارتفاعات در ترکیه و قله های همان رشته کوه ها در خاک ایران، حساس می کند نیز از این جنس عکس ها است. چنین عکس هایی واقعیات علمی را نشان نمی دهند، بلکه برشی جزئی و سلیقه هستند، از یک وضعیت کلی.

این تصویر در ظاهر نشان می دهد که ارتفاع هر دو کوه یکی است، ولی تصویر یک عکس یا چند ثانیه فیلم برداری از این زاویه نمی تواند نشان دهنده اختلاف ارتفاع دو کوه باشد. چه بسا که ارتفاع کوه های ترکیه که از زاویه دید عکاس و فیلمبردار دور تر هستند، بلند تر از ارتفاعات داخلی باشد.

مساله مهم دیگر این است که در زمان بارش، خارجی ترین بخش سلسله کوه ها، خشکتر از رشته های داخلی است. این وضعیت در دیگر رشته کوه های داخل ایران هم دیده می شود که شاید پیش از این هم مورد توجه عکاسان و طبیعتگرد ها قرار گرفته بود ولی در این موارد مساله یک رشته کوه در سرحدات مرزی مطرح نبوده و حساسیت ایجاد نشده است.

در داخل کشور هم می توانیم چنین الگویی از بارش برف را روی بخش های داخلی و خارجی رشته کوه ها مشاهده کنیم. اخیرا سفری به اراک داشتم و مشابه این وضعیت را دیده ام. در شاخه های زاگرس، کوه سپید خانی برف نداشت ولی کوه بعدی که راستوند است و رشته داخلی تر است، پر از برف بود. از این جهت خشک بودن ارتفاعات خارجی رشته کوه هایی که در مرز ایران و ترکیه قرار دارند، مساله عجیبی نیست و مداخله یا توطئه ای را اثبات نمی کند.

 



 

تغییرات اقلیمی مرز های سیاسی را به رسمیت نمی شناسد

 

پیش از این هم عکس هایی هوایی از تفاوت پوشش گیاهی در دو سوی مرزها منتشر شده بود. بخصوص تفاوت پوشش گیاهی در دو سوی مرز ایران و آذربایجان یا ایران و ترکیه این تصور را ایجاد می کرد که چطور آب و هوای یک اقلیم می تواند مرز های سیاسی را تشخیص دهد. خشکی سرزمینی در این سوی مرز و پوشش سبز گیاهی در آن سوی سرحدات چگونه توضیح داده می شود؟

بله، تفاوت پوشش گیاهی در دو سوی مرز ایران و آذربایجان به ویژه در حوزه جنگل های مرزی آستارا کاملا محسوس است. این تفاوت نشان می دهد از سمت آذربایجان، هنوز پای توسعه عمرانی و ساخت و ساز به آن منطقه نرسیده، ولی در ایران گرده حیران حوزه محبوب گردشگری است و دست درازی سودجویی و ساخت و ساز پوشش طبیعی را از بین برده است.

اما در مورد ترکیه باید گفت محیط طبیعی ترکیه متفاوت از ایران است، این کشور به دریای مدیترانه و دریای سیاه نزدیک است و به همین نسبت میزان بارش دریافتی اش بیشتر است. بالا بودن بارش در ترکیه و کم بودن بارش در ایران موضوعی جدید نیست، ولی ترکیه هم تحت تاثیر گرمایش هوا است. ترکیه نیز به همان میزان که ایران با کمبود بارش روبرو است با این مشکل درگیر است.

تغییرات اقلیمی مناطق وسیعی را درگیر می کند. تغییرات اقلیمی مرز های سیاسی را به رسمیت نمی شناسد. اگر اتفاقی برای آب و هوا یا دمای یک اقلیم رخ داده سرتاسر آن اقلیم را درگیر خواهد کرد. پس فرضیه مداخله یا توطئه که با انتشار این عکس یا فیلم مطرح شده، رد می شود.

حوزه محیط زیست، حوزه ای علمی است برای درک و تحلیل پدیده های مربوط به این حوزه باید به علم و تجربه مجهز باشیم. مطرح کردن تکنولوژی هارپ و دخالت بیگانه در این مورد خاص قابل بحث نیست، زیرا ما درباره یک اقلیم صحبت می کنیم. به فرض مداخله، این تکنولوژی نمی تواند مرز های سیاسی را با این دقت تشخیص دهد و عمل کند.

من با یک یادآوری، شایعات در مورد هارپ را زیر سوال می برم، امروزه بخش عمده مناطق خشک دنیا در آمریکا قرار دارد. همچنین مناطق خشکی در جنوب اروپا وجود دارد. بخش عمده استرالیا بیابانی است. چندی پیش این کشور گرفتار آتش سوزی وسیعی شد و بخش های بزرگی از استرالیا سوخت. به فرض توانمند و کارآمد بودن پدیده هارپ، حداقل کشورهای بلوک غرب که ادعا می شود به این تکنولوژی دست دارند، نباید با پدیده خشکسالی و کمبود بارش روبرو باشند. من به شما می گویم آمریکا در مناطق بسیار وسیعی با خشکسالی روبرو است. چرا از تکنولوژی هارپ برای ایجاد بارش در آن مناطق استفاده نمی کند؟!

 

 

کاهش جمعیت، علمی ترین روش مقابله با پدیده گرمایش زمین است

 

در سال های اخیر، فرضیه مداخلات خارجی در شرایط آب و هوایی گپ محبوبی و مورد توجهی بوده، این موضوع بار ها در سطوح عالی و از تریبون مسئولین مطرح شده است. با این وجود به عقیده شما همچنان باید به این فرضیه بی اعتنا باشیم؟

کسانی که شایعات مربوط به هارپ و ارتباط آن با پدیده های زیست محیطی را پخش می کنند در دو گروه تعریف می شوند. عده ای افراد عادی جامعه هستند که اطلاعات خود را از منابع نامعتبر می گیرند و هیجان و علاقه ای به بحث و گفت و گو در رابطه با موضوعات عجیب و ناشناخته دارند.

گروه دوم مسئولینی هستند که از طریق مشاوران خود به این شایعات دامن می زنند. هدف این گروه فرافکنی است تا ناکارآمدی مدیریتی و مشکلات کشور را به مبادی خارجی نسبت بدهند. حوزه محیط زیست بیش از اینکه از دشمن فرضی لطمه بخورد، از مدیریت داخلی و تصمیمات نادرست صدمه دیده است.

ایران به طور تاریخی کشوری خشک و کم بارش بوده و هست. تاریخ طبیعی کشور پر از تجربه دوره های خشکسالی است. ما می دانیم چه آب و هوایی داریم و به خوبی می دانیم با چه تهدیداتی روبرو هستیم، با این معلومات باید داشته هایمان را مدیریت کنیم نه اینکه به سرمایه ها و ذخایرمان چوب حراج بزنیم. کشور به مدیریت علمی آب نیاز دارد.

افزایش دمای کره زمین تاثیر خود را در خاورمیانه شدیدتر و زودتر از سایر نقاط جهان نشان داده است. خاورمیانه به طور متوسط دو برابر اروپا تحت تاثیر گرمایش کره زمین قرار گرفته است. بسیاری از مشکلات محیط زیست ایران، تبعات گرمایش زمین است.

کاهش جمعیت، علمی ترین روش مقابله با پدیده گرمایش زمین است. باید وابستگی بشر به منابع آب و انرژی را کم کرد. مصرف روی کره زمین، باید کاهش پیدا کند. تنها در صورت داشتن جمعیتی کم، می توان کم هزینه تر و آسان تر از بحران گرمایش زمین و تبعات اش عبور کرد. اصرار به افزایش جمعیت با الزامی شدن توسعه کشاورزی، سد سازی، تامین انرژی و... منجر به فروپاشی زیست محیطی ایران خواهد شد.