احمد حسن نژاد ارزیل/
به گزارش کاف نیوز، مرند، این شهر پرآوازه آذربایجان که اینک به باغات زردآلو و آلبالو و مزارع زعفرانش معروف است، قدمتی به بلندای تاریخ دارد. در روایات باستانی ارامنه آمده که؛ نوح نبی در مرند مدفون شده و کلمه مرند از یک لغت ارمنی به معنای تدفین مشتق شده است اما ارامنه امروزی مرند را مدفن همسر نوح می‌دانند نه خود نوح.
گذشته از روایات تاریخی، آثار به دست آمده از تپه خاکستری مرند، سابقه شهرنشینی در آن را به اواسط هزاره سوم و حتی هزاره چهارم قبل از میلاد می‌رساند. بطوری که «ولادیمیر مینورسکی»، قلعه خاکی فروریخته مرند را از سلسله قلاع خاکی اورارتویی می شمارد.
پس از ورود اسلام، مرند در حوادث و رویدادهای مختلف سیاسی و نظامی بویژه در دوران روادیان، ایلخانیان، افشاریه و قاجاریه نقش پررنگی داشته است. ساخت کاروانسرای آیراندیبی، قلعه هلاکو و مسجد جامع مرند در دوران ایلخانی و نقش مرند در حوادث دوران مشروطه خود دلیلی بر این ادعاست.



* موزه مرند؛ زائیده حس وطندوستی مرندیان
افسوس که شهری با این قدمت تاریخی، تا یک سال پیش هیچ محل و مکانی برای جمع‌آوری و نمایش آثار تاریخی‌اش نداشت. البته نه مسئولانش گوشی شنوا برای شنیدن دردهای کهنه فرهنگدوستان داشتند و نه شهروندان و مدیرانش آستین بالا می‌زدند. اما بالاخره پیگیری های مداوم فرهنگدوستان مرندی به بار نشست تا گام‌های اولیه ایجاد موزه مرند برداشته شود. همت بلند مدیران و کارکنان شهرداری مرند با حس وطندوستی و اندیشه متعالی دکتر حسن مرندی درآمیخت و ثمره‌ای چون «موزه دکتر حسن نصیری» را برای مرند و مرندیان به ارمغان آورد.
این موزه را باید پناهگاهی برای گریز از روزمرگی‌های زندگی ماشینی امروز و انس با آرامش و هنر زنان و مردان روزگاران قدیم دانست. پناهگاهی که درست در مرکز شهر و زیرزمین ساختمان سابق شهرداری جای گرفته است و تعداد بازدیدکنندگانش روز به روز افزایش می‌یابد. هرچند که برخی دلیل این استقبال را در نبود مکان‌هایی مشابه می‌دانند و معتقدند این موزه تنها مکانی در مرند است که نوستالژی زندگی آرام گذشته را در بر دارد.



* موزه مرند؛ از طرح تا تاسیس
به گفته عضو هیات امنای موزه دکتر حسن نصیری مرند، طرح تاسیس موزه مرند، سال ها قبل ریخته شد و با همت مدیران وقت و شهروندان مرندی، موزه ای در محل موزه فعلی ایجاد شد، اما طولی نکشید بنا به دلایلی موزه تعطیل شد تا اینکه سال گذشته، مرتضی موحدنیا شهردار وقت مرند درصدد راه‌اندازی و تجهیز مجدد موزه برآمد.
صالح ایمانی می گوید: موحدنیا، ماموریت انجام اقدامات عمرانی سالن موزه و تجهیز آن را به من واگذار کرد و ما اقدامات اولیه آماده‌‌سازی موزه از قبیل کف‌سازی، رنگ‌آمیزی و نورپردازی سالن را آغاز کردیم. حمایت‌های بی‌دریغ نماینده و فرماندار شهرستان و شهردار وقت مرند، سختی کار را کاست و بر سرعت آماده‌سازی و تجهیز موزه افزود تا اینکه اسفندماه 95، نخستین موزه مرند در 600 مترمربع گشایش یافت.


* موزه‌ای با آثار اهدایی یک مجموعه‌دار

وی، با بیان اینکه موزه مرند با اشیا و آثار اهدایی دکتر حسن نصیری از پزشکان و مجموعه‌داران مرندی مقیم تهران راه‌اندازی شده است، می‌افزاید: بیش از 90 درصد آثار موجود در موزه از مجموعه ارزشمند دکتر نصیری انتقال یافته که البته آثار اهدایی به موزه مرند، فقط بخش فلزی مجموعه تاریخی ایشان است. در کنار آثار اهدایی دکتر نصیری، تنی چند از شهروندان مرندی هم آثاری به موزه اهدا کرده‌اند که می‌توان به اهدای تکه‌ای از کاشی‌های حرم امام حسین(ع) از سوی دکتر میرهدایت سیدمرندی و یک درب سنگی ارزشمند توسط یک شهروند دیگر اشاره کرد.
مسئول اجرایی موزه دکتر حسن نصیری مرند، ادامه می‌دهد: هر چند علاقمند بودیم آثار بیشتری از مجموعه دکتر نصیری به موزه مرند انتقال دهیم، اما محدودیت فضا باعث شد در حال حاضر به همین مقدار اکتفا شود.

* موزه مرند در مسیر توسعه
توحید خالقی ثانی که در رشته جهانگردی تحصیل کرده و هم اکنون به عنوان مسئول اداری موزه مرند فعالیت می‌کند، از توسعه فضای فیزیکی موزه در ماه‌های آینده خبر داده و می‌گوید: موزه دکتر نصیری مرند در حال توسعه است و با اتمام کارهای ساختمانی اتاق‌های همجوار و الحاق آنها، فضای فیزیکی موزه به میزان قابل توجهی توسعه خواهد یافت.
وی بر نمایش آثار اهدایی شهروندان در بخش جدید موزه اشاره کرده و می‌افزاید: در نظر داریم در بخش دوم موزه، آثار اهدایی شهروندان را به نمایش بگذاریم، چرا که هم اکنون شهروندان زیادی برای اهدای آثار تاریخی خود به موزه اعلام آمادگی کرده‌اند.
خالقی ثانی، استقبال شهروندان از موزه مرند را خوب ارزیابی کرده و اظهار می‌کند: بطور میانگین روزانه حدود 15 نفر از موزه بازدید می کنند که بخشی از آنها را شهروندان مرندی و بخشی دیگر را گردشگران داخلی و حتی خارجی کشورهایی چون فرانسه، هلند، کره جنوبی، آرژانتین و... تشکیل می‌دهند.



* موزه‌ای که با رنگ و بوی معاصر دارد
اما در همان نگاه اول می‌توان دریافت؛ موزه دکتر حسن نصیری مرند یک موزه متعلق به دوران معاصر است. موزه ای که اغلب آثار و اشیای به نمایش درآمده در آن به دوران قاجار و پهلوی تعلق دارد.
مسئول اداری موزه در این خصوص می‌گوید: آثار مربوط به دوران صفویه و افشاریه هم داریم. یکی از آثار قدیمی و ارزشمند موزه سنگ قبری است که از روستای اویندین آورده شده است. بر اساس نوشته‌های حک شده در سنگ قبر مذکور، نادرشاه در یکی از سفرهای جنگی‌اش که عازم گرجستان بود به هنگام عبور از منطقه مرند، هشت ملازم از اهالی روستای اویندین مرند انتخاب می‌کند که سنگ قبر موجود در موزه مرند، مربوط به یکی از همین هشت ملازمی است که در جنگ به شهادت رسیده است.



* لزوم شناسنامه‌دار شدن همه اشیای موزه
خالقی ثانی، با بیان اینکه برخی از آثار موجود در موزه، هنوز شناسنامه‌دار نشده‌اند و باید اقدامات لازم در این زمینه صورت گیرد، تصریح می‌کند: قدیمی‌ترین اثر موزه، یک پی‌سوز مفرغی ایرانی است که به قرون میانی اسلام مربوط می‌شود. دو سماور ذغالی منحصر بفرد هم داریم که در موزه‌های تبریز هم مشابه آنها وجود ندارد.
وی با بیان اینکه دنبال اخذ مجوزهای لازم از سازمان میراث فرهنگی استان برای موزه دکتر نصیری مرند هستیم تا ارتباط و همکاری‌های فیمابین افرایش یابد، ادامه می‌دهد: بدون شک با تحقق این مهم، آثار تاریخی و باستانی متعلق به منطقه به موزه انتقال یافته و موجبات غنای هر چه بیشتر موزه را فراهم خواهد ساخت.
این مسئول در خاتمه خاطرنشان می‌کند؛ موزه دکتر نصیری، تنها موزه شهرستان مرند است که با حمایت و اعتبار شهرداری مرند راه‌اندازی و توسط این نهاد مردمی اداره می‌شود.